Skip to Content
Log in om een vraag te stellen.

Kan het dat verapamil vaak off-label wordt gebruikt ter preventie van clusterhoofdpijn?

Home
Verapamil wordt in hoge dosis gebruikt voor de preventie van clusterhoofdpijn. Het betreft het gebruik van verapamil buiten indicatie (off-label use).

Verdieping

 Verapamil in een dosis van 360 mg per dag is het enige geneesmiddel dat in een dubbel-blind gerandomiseerde klinische studie beter was dan placebo voor de preventie van clusterhoofdpijn. De dosis gebruikt bij clusterhoofdpijnpatiënten varieert tussen 240 en 960 mg en is afhankelijk van het bekomen effect en de mogelijke bijwerkingen. Deze ‘neurologische’ dosis is dus ongeveer het dubbele van de ‘cardiovasculaire’ dosis. Het werkingsmechanisme is niet gekend.

 
Clusterhoofdpijn wordt gekenmerkt door gegroepeerde pijnaanvallen (15 tot 180 min., tot 8 maal per dag), vaak in clusters van enkele dagen tot enkele weken, unilateraal ter hoogte van de oogkas (orbitaal) en / of temporaal. De pijn gaat gepaard met tranenvloed of roodheid van het oog, neusverstopping afgewisseld met een lopende neus, verzakking van de oogleden, oedeem van het ooglid, miosis of zweten in het aangezicht of op het voorhoofd, aan dezelfde zijde van de hoofdpijn. De crisisperioden kunnen worden onderbroken met aanvalsvrije perioden van meerdere maanden. Clusterhoofdpijn komt 6 maal meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Clusterhoofdpijn is zeldzaam en heeft en prevalentie van 0,1 %.
Verapamil ondergaat een belangrijke first-pass effect na orale inname, wordt gemetaboliseerd via het CYP3A4, en heeft een half leven van 6-7 uur. Er is een belangrijke inter-individuele variatie in de biologische beschikbaarheid, ook na inname van tabletten met gecontrolleerde afgifte. Door zijn lipofiliciteit passeert verapamil gemakkelijk de bloedhersenbarrière. Anderzijds is verapamil substraat voor de effluxtransporter P-glycoproteine (P-gp). Het P-gp verhindert de netto opname van verapamil door het onmiddellijk terug uit de hersenen te transporteren. Al deze factoren verklaren waarschijnlijk de grote variatie in dosis nodig om een effectieve dosis te bewerkstelligen bij verschillende patiënten.
In de praktijk wordt de dosis opgetitreerd tot het gewenste effect zonder teveel neveneffecten (uitgesproken bradycardie en hypotensie). Men start aan 360 mg. Optitratie gebeurt altijd simultaan met controle van het electrocardiogram. Wanneer dosissen worden gehanteerd die hoger zijn dan 480 mg wordt een geïnformeerde toestemming gevraagd aan de patiënt. Dosissen kunnen oplopen tot 1200 mg. Verder dient men met dit geneesmiddel rekening te houden met een aantal klinisch relevante interacties vooral bij chronisch gebruik van deze hoge dosissen: er zijn interacties beschreven met midazolam, simvastatine, atorvastatine, carbamazepine, erythromycine, rifampicine en pompelmoessap.
Het werkingsmechanisme dat aan de basis ligt van het gebruik van verapamil bij clusterhoofdpijn is ongekend, maar heeft waarschijnlijk te maken met een effect ter hoogte van de low (T-type) of high-voltage-activated (L-, N-, P-, Q-type) calciumkanalen.

 

Referenties

 

 

 

Referenties: 

Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgende onderwerpen: Behandeling van clusterhoofdpijn - Profylactische therapie, Verapamil

Expert: 
expert
Ingezonden door staf op ma, 04/05/2009 - 09:50