Patiente onder Livial® klaagt van regelmatige migraine aanvallen, vooral na het drinken van wijn. De patiënt verlaagde zelf de dosis livial. Kan dit zomaar?
Alcohol is een gekende trigger van migraine. Daarenboven is migraine is een gekende bijwerking van tibolon (livial) en van oestrogenen in het algemeen. Het levermetabolisme en/of een “leverbelasting” hebben we dus niet nodig om te verklaren waarom er minder migraine voorkomt als men minder tibolon toedient. Specifieke interacties tussen tibolon en ethanol zijn niet beschreven in de literatuur.
Verdieping
Tibolone (Livial®) is een buitenbeentje in hormonenland. Samen met zijn metabolieten heeft het zowel oestrogene als en progestageen-androgene eigenschappen (1). Bij een vrouw die geen hysterectomie heeft ondergaan, volstaat daardoor uitzonderlijk één enkele product als postmenopausale hormoonsubstitutie (HST).
Enkel jaren geleden leerde de Milion Women Studie ons dat tibolon, naast een verhoging van het borstkankerrisico, bij langdurig gebruik ook geassocieerd was met een verhoogde kans op endometrium kanker (2,3). (Zie ook Folia maart 2003 en de bijsluiter op ecompendium.be). Ook het beroerterisico neemt toe door gebruik van tibolon (4). Niet verwonderlijk stellen we een sterke daling vast van het gebruik van tibolon en HST in het algemeen. Men heeft bovendien door dit verminderde gebruik ook een daling gezien in het voorkomen van borstkanker (6).
Migraine is een gekende bijwerking van tibolon en van oestrogenen in het algemeen (6). Misschien is er iets minder migraine bij tibolon-gebruikers tov standaard HST (7). Als de patiënt de dosis van tibolon halveert is het dus niet zo verwonderlijk dat de migraine-klachten verminderen.
Alcohol is een gekende trigger van migraine, maar de lijst van triggers is lang: chocolade, koffie, roken, flitsende lichtbronnen, lawaai..... Het levermetabolisme en/of een “leverbelasting” hebben we dus niet nodig om te verklaren waarom er minder migraine voorkomt als men minder tibolon toedient. Specifieke interacties tussen tibolon en ethanol zijn niet beschreven in de literatuur.
Op de vraag of de dosis zonder problemen kan verminderd worden hangt af van de definitie van “problemen”: de efficaciteit tov vasomotorische klachten kan verminderd zijn, iets wat de patiënt natuurlijk zelf best kan evalueren. We weten dat ook bij deze lagere dosering tibolon osteoporose kan voorkomen (4) (maar dit is geen indicatie meer voor deze molecule). Men kan ook de hypothese onderhouden dat een lagere dosis het kankerrisico verbonden aan dit product vermindert, niet echt een probleem dus
Referenties:
1) Postmenopausal tibolone therapy: biologic principles and applied clinical practice.
Notelovitz M.
MedGenMed. 2007 Jan 3;9(1):2.
PMID: 17435612
Notelovitz M.
MedGenMed. 2007 Jan 3;9(1):2.
PMID: 17435612
2) Breast cancer and hormone-replacement therapy in the Million Women Study.
Million Women Study Collaborators.
Lancet. 2003 Aug 9;362(9382):419-27.
PMID: 12927427
Million Women Study Collaborators.
Lancet. 2003 Aug 9;362(9382):419-27.
PMID: 12927427
3) Endometrial cancer and hormone-replacement therapy in the Million Women Study.
Million Women Study Collaborators.
Lancet. 2005 Apr 30-May 6;365(9470):1543-51.
PMID: 15866308
Million Women Study Collaborators.
Lancet. 2005 Apr 30-May 6;365(9470):1543-51.
PMID: 15866308
4) The effects of tibolone in older postmenopausal women.
Cummings SR, Ettinger B, Delmas PD, Kenemans P, Stathopoulos V, Verweij P, Mol-Arts M, Kloosterboer L, Mosca L, Christiansen C, Bilezikian J, Kerzberg EM, Johnson S, Zanchetta J, Grobbee DE, Seifert W, Eastell R; LIFT Trial Investigators.
N Engl J Med. 2008 Aug 14;359(7):697-708.
PMID: 18703472
Cummings SR, Ettinger B, Delmas PD, Kenemans P, Stathopoulos V, Verweij P, Mol-Arts M, Kloosterboer L, Mosca L, Christiansen C, Bilezikian J, Kerzberg EM, Johnson S, Zanchetta J, Grobbee DE, Seifert W, Eastell R; LIFT Trial Investigators.
N Engl J Med. 2008 Aug 14;359(7):697-708.
PMID: 18703472
5) Breast cancer after use of estrogen plus progestin in postmenopausal women.
Chlebowski RT, Kuller LH, Prentice RL, Stefanick ML, Manson JE, Gass M, Aragaki AK, Ockene JK, Lane DS, Sarto GE, Rajkovic A, Schenken R, Hendrix SL, Ravdin PM, Rohan TE, Yasmeen S, Anderson G; WHI Investigators.
N Engl J Med. 2009 Feb 5;360(6):573-87.
PMID: 19196674
Chlebowski RT, Kuller LH, Prentice RL, Stefanick ML, Manson JE, Gass M, Aragaki AK, Ockene JK, Lane DS, Sarto GE, Rajkovic A, Schenken R, Hendrix SL, Ravdin PM, Rohan TE, Yasmeen S, Anderson G; WHI Investigators.
N Engl J Med. 2009 Feb 5;360(6):573-87.
PMID: 19196674
6) Hormonal management of migraine associated with menses and the menopause: a clinical review.
Loder E, Rizzoli P, Golub J.
Headache. 2007 Feb;47(2):329-40.
PMID: 17300386
Loder E, Rizzoli P, Golub J.
Headache. 2007 Feb;47(2):329-40.
PMID: 17300386
7) Different effects of tibolone and low-dose EPT in the management of postmenopausal women with primary headaches.
Nappi RE, Sances G, Sommacal A, Detaddei S, Facchinetti F, Cristina S, Polatti F, Nappi G.
Menopause. 2006 Sep-Oct;13(5):818-25.
PMID: 16894336
Nappi RE, Sances G, Sommacal A, Detaddei S, Facchinetti F, Cristina S, Polatti F, Nappi G.
Menopause. 2006 Sep-Oct;13(5):818-25.
PMID: 16894336
Auteurs:
Prof. Dr. apr. De Loof Hans
Prof. Dr. apr. Lescrinier Theo
Prof. Dr. apr.De Meyer Guido
Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?
Zie volgende onderwerpen: MWS - Million Women Study, Tibolon, Hormonale substitutietherapie (HST), Migraine
Expert:
loode1400
Contacteer IPSA



