paroxetine wordt voorgesteld bij behandeling van ejaculatio praecox.Vraagt dit een continue inname of kan het ook occasioneel?

SSRI's

Premature ejaculatie (PE) is een wijdverspreid probleem dat mannen van alle leeftijden treft. Primaire PE heeft wellicht een biologische basis terwijl de secundaire vormen samenhangen met erectiele dysfuncties. Tenminste 3 serotoninereceptor subtypes spelen een rol bij ejaculatie: activatie van 5-HT_1a-receptor  werkt pro-ejaculatoir terwijl activatie van 5-HT_1b-en 5-HT_2c-receptoren ejaculatie vertraagt.  De SSRI's blokkeren de transportmechanisme voor serotonine zodat in de synaps meer serotonine aanwezig is. Dat leidt in het begin van de therapie tot een compenserende inhibitie van de serotoninevrijstelling als gevolg van de stimulatie van 5-HT_1a-en 5-HT_1b-receptoren. Na enkele dagen tot weken worden die receptoren ongevoeliger en normaliseert de endogene serotoninesecretie weer. Het effect van de SSRI's verhoogt en de 5-HT_2c-receptoren worden geactiveerd, met een vertraging van de ejaculatie tot gevolg. 

Het gelegenheidsgebruik van paroxetine met als de doel premature ejaculatie (PE) in functie van de  behoefte ("on demand") te onderdrukken heeft bijgevolg weinig of geen effect, wat ook bevestigd wordt door patiëntstudies. Ook de typische bijwerkingen, die gepaard gaan met het opstarten van een antidepressieve therapie (angst, agitatien, slapeloosheid,  ... ), spelen parten. Jammer genoeg zijn er ook bij chronisch gebruik ongewenste bijwerkingen  op seksueel vlak zoals een verminderd libido, erectiele dysfuncties en het eventueel uitblijven van orgasme. Desgevallend kan een lagere dosis een oplossing bieden.

Om werkzaam te zijn is dagelijks gebruik gedurende langere perioden dus noodzakelijk.  Vele mannen vinden dit echter geen probleem omdat het de spontaneiteit van de seksuele betrekkingen ten goede komt en er minder kans is op het eventueel totaal uitblijven van ejaculatie. Van paroxetine, sertraline en fluoxetine bleek paroxetine het meest werkzaam.

Andere mogelijkheden

Dapoxetine is een nieuwe kortwerkende SSRI, speciaal ontwikkeld voor PE. Piekwaarden worden bereikt tussen 1.01 - 1.27 uur na toediening, het halfleven bedraagt 1.3 tot 1.4 u  en er is weinig accumalatie. Het halfleven van alle andere SSRI's bedraagt 1 à 4 dagen en er is wel accumulatie. In meerdere studies werd aangetoond dat dapoxetine de intra-vaginale ejaculatoire latentietijd (IELT) kan verhogen in vergelijking met placebo, ook al vanaf de eerste dosis. Het product is in België (nog) niet op de markt (wel in Duitsland, Oostenrijk, Spanje en Zweden).

5-HT_1a-receptorantagonist: een andere piste, die wordt bestudeerd is de combinatie van een SSRI met  een 5-HT_1a-receptorantagonist. Dit zou de compenserende inhibitie waarvan hoger sprake was, kunnen afblokken. Alleen zijn deze antagonisten niet effectief gebleven maar de combinatie met een SSRI zou veelbelovend zijn. De weinige moleculen van deze groep (robalzotan en WAY-100635), verkeren evenwel nog in een experimenteel stadium.

Clomipramine: wordt bij chronisch gebruik evenwaardig genoemd aan SSRI's. Het werkt beter dan SSRI's bij eenmalig gebruik maar de bijwerkingen zijn frequent.

Tramadol blijkt ook werkzaam te zijn, maar het aantal studies is beperkt. De werking zou berusten op een interferentie met de µ-opioïdreceptor maar is niet goed begrepen.

PDE5-inhibitoren: Vele mannen met PE hebben ook erectiele dysfunctie. PE kan daarbij een gevolg zijn van de angst om onvoldoende lange erectie te hebben, maar het omgekeerde kan ook. In die gevallen kan sildenafil of vardenafil overwogen worden, maar is weinig evidentie dat die ook een ejaculatievertragende werking zouden hebben.

Topische middelen: Het  gebruik van topische lokaal anesthetica is al zeer oud en is gebaseerd op de hypothese van een hypergevoelige penis (glans) als oorzaak van PE. Het voordeel van deze middelen is dat er geen systemische bijwerkingen gevreesd hoeven te  worden en ze snel werken. Er bestaan doseersprays die  lidocaïne en/of prilocaïne vrijgeven, maar ook crèmes zijn mogelijk. Ze zijn aan te brengen 20-30 min voor de coïtus. Lokale bijwerkingen zoals een branderig gevoel bij de vrouw tijdens de gemeenschap zijn mogelijk. Wegwassen voor de penetratie wordt aangeraden.

Gedragsttherapie: Buiten de medicamenteuze benadering, bestaan ook nog technieken en therapieën waarmee men kan trachten het ejaculatietijdstip beter te controleren. Dergelijke gedragstechnieken kunnen nuttig zijn bij secundaire vormen, die mogelijk een psychische achtergrond hebben.  

Chirurgie (dorsale neurectomie) en radiofrequente neuromodulatie zijn experimenteel.