Is er een verschil in gewichttoename bij patient tussen Zyprexa orale tabletten en Velotabs ?

De bijsluiter van Zyprexa Velotab® orodispergeerbare tabletten vermeldt letterlijk:

"Olanzapine orodispergeerbare tablet is bio-equivalent aan olanzapine omhulde tabletten met een gelijke snelheid en mate van absorptie. Het heeft dezelfde dosering en frequentie van toediening als olanzapine omhulde tabletten. Olanzapine orodispergeerbare tablet kan als alternatief worden gebruikt voor olanzapine omhulde tabletten."

Hieruit zouden we dus kunnen afleiden dat er geen enkel verschil bestaat in het werkings- of bijwerkingsprofiel van beide producten. Nochtans komen enkele studies inderdaad tot de vaststelling dat de orodispergeerbare tabletten tot minder gewichtstoename leiden dan de klassieke tabletten.

Aan 84 van een groep van 149 ambulante patiënten lijdend aan schizofrenie, een bipolaire stoornis of aanverwante psychosen , allemaal  voorafgaand behandeld met standaard olanzapinetabletten (SOT) (5-20 mg/dag) en als gevolg daarvan in gewicht toegenomen, werden gedurende 16 weken orodispergeerbare tabletten (ODT-groep) gegeven. De overige 65 werden verder behandeld met de gewone tabletten (SOT-groep) zoals voorheen. De gemeten toename in gewicht bleek lager te zijn geworden dan tijdens de voorafgaande referentieperiode, toen alle patiënten standaardtabletten kregen, maar die afname was groter bij de ODT-groep dan bij de SOT-groep (-0.59 kg/week vs. -0.38 kg/week, p = 0.0246). Het effect bleek meer uitgesproken bij mannen dan bij vrouwen, alsook meer uitgesproken bij Amerikaanse  dan bij Canadese en Mexicaanse patiënten [Karagianis, 2010].

In een ander rapport worden 2 casussen beschreven waarbij overschakeling van SOT  naar  ODT (patiënt 1: 20 mg/dag en patiënt 2: 15 mg/dag) een gewichtsvermindering werd genoteerd van resp. 14 en 15 kg, die gedurende 12 maanden therapie onveranderd bleef [Kozumplik, 2009].

Een studie uit 2008 betrof 26 schizofreniepatiënten, bij wie het gewicht werd gecontroleerd na 3, 6 en 12 maanden na overschakeling van SOT naar ODT. Een gemiddelde gewichtsafname van 2.7±0.7 kg (p = 0.001) werd genoteerd na 12 maanden, met een piek na 6 maanden. Het effect was ook na 3 maanden duidelijk waarneembaar. Slechts 18.1% van de patiënten vertoonde geen gewichtsverlies. Hoger gedoseerde patiënten  (≥ 20 mg/dag) vertoonden meer gewichtsverlies (5.6 % van het lichaamsgewicht) dan lager gedoseerden (<20 mg/dag: 1.9 % van het lichaamsgewicht) [Chawla  2008].

Van 52 gehospitaliseerde adolescenten werden de gewichts- en BMI-veranderingen gemeten na 12 weken monotherapie met  SOT (N = 16; 16.6 ± 4.4mg/dag),   ODT (N = 10; 18.0 ± 4.2 mg/dag) en risperidon (N = 26; 2.8 mg/dag ± 1.2). Significant grotere stijging in gemiddeld gewicht en BMI werden waargenomen in de  SOT-groep (gewicht: +8.9  ± 5.1 kg; BMI: +1.9 ± 0.6 kg/m2) dan in de ODT-groep (gewicht: +3.0 ± 2.1  kg; BMI: +1.1 ± 0.8 kg/m2). In de risperdongroep was de toename nog lager (gewicht: +1.0 ± 1.8  kg; BMI: +0.4 ± 0.7 kg/m2) [Crocq,  2007].

Toch zijn er ook andere geluiden. Een wel zeer beperkte studie vergeleek gedurende 8 weken 13 patiënten onder ODT met 10 patiënten onder SOT , die allen voorafgaand geen olanzapine kregen. Hoewel gewicht, BMI en leptine toenamen zagen ze geen significant verschil tussen  beide groepen. Wel had de ODT-groep significant  lagere triglyceridenspiegels [Bobo, 2011].

Tot gelijkaardige bevindingen kwam ook de meest recent gepubliceerde multicenter studie waarbij olanzapine-naieve schizofreniepatiënten SOT (gemiddelde dosis, 15.7 mg; N = 57) of ODT (gemiddelde dosis, 15.2 mg; N = 61) kregen en gedurende 12 maanden gevolgd. Lichaamsgewicht, bloedglucose, hemoglobine(A1c), totaal cholesterol, HDL-cholesterol en triglyceriden werden gemeten.  De conclusie was dat geen enkele van de gevolgde parameters significante verschillen aan het licht bracht [Kusumi I, 2012].

Hoewel de bevindingen van een aantal geciteerde studies dus in dezelfde richting wijzen, mogen we niet spreken over een consensus. In een poging om het fenomeen te verklaren wordt gesuggereerd  dat de snelle sublinguale absorptie van de orodispergeerbare vorm de kans op interactie tussen het werkzaam bestanddeel (dat ondermeer een antiserotonerge activiteit vertoont) en de  serotoninereceptoren in de gastrointestinale tractus zou verminderen [Crocq,  2007].