patient panikeert bij gelijktijdige inname van antibiotica gebruik (amoxicilline, amoxiclav), orale contrceptie en diarree: wat raden we best aan bij onveilige coitus: norlevo of extra pilinname?

Om deze interactie duidelijker te kunnen kaderen is het aangewezen eerst even stil te staan bij de metabolisatie van oestrogenen. Gemicroniseerd oestradiol, oestradiolvaleraat en geconjugeerde oestrogenen worden goed geresorbeerd in de darm. Bij de passage door de darmmucosa en de lever worden de conjugaten gehydrolyseerd en wordt oestradiol vrijwel volledig omgezet in oestron en oestronsulfaat. Door dit first-pass metabolisme bereikt slechts een fractie van het toegediende oestradiol(valeraat) de grote circulatie. De enzymen betrokken bij de omzetting van de diverse oestrogenen wisselen sterk in activiteit tussen verschillende individuen. Dit leidt tot grote interindividuele verschillen (factor 10) in bereikte bloedspiegels van oestradiol bij eenzelfde orale dosering.

De oestrogenen die in de darm en in de lever geconjugeerd zijn (voornamelijk glucuronaten en sulfaten) worden grotendeels uitgescheiden via de gal. Door de darmflora worden deze oestrogeenconjugaten opnieuw gehydrolyseerd waardoor vrij oestron, equiline etc ontstaat, die opnieuw door de darmmucosa wordt geresorbeerd. Deze enterohepatische kringloop verlengt met andere woorden de verblijfsduur van het oestrogeen in het lichaam en draagt in belangrijke mate bij aan het in stand houden van de bloedspiegels, maar ook aan de variabiliteit.

Breedspectrumantibiotica wijzigen in belangrijke mate de intestinale flora en kunnen hierdoor een invloed hebben op de hydrolyse van oestrogeenconjugaten. Wanneer deze hydrolyse door antibiotica-inname afneemt vermindert bijgevolg de concentratie oestrogeen dat kan gereabsorbeerd worden. De oestrogeenconjugaten zijn hydrofiel en dus wateroplosbaar. In geval van diarree worden ze met de stoelgang naar buiten gedreven, waardoor de nettoconcentratie aan beschikbaar oestrogeen daalt. Om die reden is in de meeste gevallen, afhankelijk van de pilweek, een bijkomende bescherming geen overbodige luxe.

 

Wanneer is bijkomende anticonceptie vooral aangewezen? Hiervoor verwijzen we naar de aanbevelingen rond het vergeten van de anticonceptiepil, die gepubliceerd werden in het Farmaceutisch Tijdschrift voor België (nr. 3, 2009 – www.apb.be (zie APB-producten/ bijkomende publicaties).

De vergelijking met een vergeten pil gaat weliswaar niet helemaal op, aangezien er in het geval van antibiotica en diarree nog altijd een zekere hoeveelheid oestrogeen aanwezig is. Toch kunnen de voorgestelde maatregelen veiligheidshalve best in rekening worden gebracht, zeker wanneer het om meer dan 1 losse stoelgang gaat.

Samengevat kunnen de aanbevelingen uit de Folia Farmacotherapeutica (www.bcfi.be) naar voor worden geschoven, afhankelijk van de duur van de diarree. Vraag dus zeker aan de patiënt hoelang de diarree al aanhoudt.

 

 

---